صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين ) ( مترجم : محسن بيدارفر )
53
كسر أصنام الجاهلية ( عرفان و عارف نمايان ) ( فارسى )
نيز فرمود « 7 » : « دو كس پشت مرا شكستند : عالم بىباك و بدتر از او نادان مقدس مآب » . و شاعر گويد : عالم بىباك فسادى بزرگ است * و بزرگتر از او جاهل مقدس مآب است اين دو عالميان را فتنهاى سترگند * براى آنكه در دين خود باينان تمسك جويد توضيح بيشتر كسانى كه درين زمانه خويشتن را به مقام مرشديت و خلافت منصوب نمودهاند ، احمقهائى ناآشنا به روشهاى معرفت و رستگارى و استكمال نفس و مستقيم داشتن آنند . بيشتر اينان بدين باورند كه صور ادراكيه را بايد نفى نمود و درهاى معارف و علوم كه مثالهاى موجودات خارجيهاند بسته بايد ؛ بدين گمان كه اين كارها جوينده را از اينها دور ساخته و توجه او را بسوى مبدء فيّاض معطوف مىدارد ، و ندانستهاند كه اصولا بازداشتن كامل وسائل اداركى و قواى عقلى و وهمى و خيالى از كارها و آثارشان نشدنى است ، و همچنين درنيافتهاند كه بازداشتن آنان از بدست آوردن كمالاتى كه برايشان مىتواند وجود داشته باشد ، موجب توجه آنها بسوى صورتهاى درهمى است كه قوهى خيال آنها را مىسازد . و براستى كه اين روش چيزى جز ظلم و و بال و گمراهى و گمراهسازى نيست ، و با اينهمه اين امور را مكاشفه مىپندارند . پندارى پوچ گروهى از بيكارهگان بىهمّت مجاهدت و رياضت و پرداختن به طلب علوم حقيقى و كسب معارف يقينى را سخت ديده و نفوسشان - به جهت قصورى كه از درك حقائق و انحطاطى كه از رسيدن به آنچه خواستهى اصفياء و علماست دارند - به آنان اجازهى اعتراف به حق بودن علوم و برترى مرتبهى علماء را نمىدهد ، و بلكه در اثر خبث فطرت و ناپاكى گوهر خويش بدين گمانند كه حقيقت هيچچيز بر كسى معلوم نتواند شد و علوم خود موانعى در راه وصولند .
--> ( 7 ) - قصم ظهرى رجلان : عالم متهتك و اعظم منه جاهل متنسّك .